Kółka transportowe z hamulcem pozwalają unieruchomić wózek, regał czy maszynę w wybranym miejscu. To prosty element, który w wielu sytuacjach decyduje o bezpieczeństwie pracowników i ładunku. Blokada jest niezbędna wszędzie tam, gdzie urządzenie ma stać stabilnie podczas pracy, gdzie posadzka ma choćby niewielki spadek, a także przy załadunku i rozładunku. Odpowiedni dobór rodzaju hamulca i jego rozmieszczenia sprawia, że urządzenie jest jednocześnie mobilne i bezpieczne.
Kiedy hamulec jest niezbędny
Najbardziej oczywistą sytuacją jest praca na pochyłej nawierzchni. Nawet niewielki spadek posadzki, niewidoczny gołym okiem, wystarczy, aby lekko toczący się wózek samoczynnie odjechał. Dotyczy to zwłaszcza ramp, podjazdów, garaży i hal z posadzką wyprofilowaną do odpływów.
Hamulec jest konieczny również wtedy, gdy na urządzeniu wykonuje się pracę. Stół warsztatowy, wózek narzędziowy czy mobilne stanowisko montażowe nie mogą się przesuwać, gdy pracownik dokręca śruby, tnie materiał lub opiera się o blat. Podobnie jest z regałami jezdnymi i kontenerami, z których pobiera się ciężkie elementy.
Blokada ma kluczowe znaczenie przy załadunku. Wózek, na który odkłada się ciężki ładunek, pod wpływem siły bocznej może odjechać, a ładunek spaść. Szczególnie dotyczy to sytuacji, gdy towar trafia na wózek z wózka widłowego, suwnicy lub innego poziomu.
W szpitalach, laboratoriach i gastronomii hamulce zabezpieczają łóżka, wózki zabiegowe i urządzenia, które muszą stać stabilnie podczas obsługi pacjentów lub przygotowywania posiłków.
Rodzaje hamulców
Najprostszym rozwiązaniem jest hamulec blokujący tylko obrót koła. Dźwignia dociska klocek do bieżnika, dzięki czemu koło przestaje się toczyć. Taki hamulec wystarcza w kołach stałych i w wielu lżejszych zastosowaniach.
W kołach skrętnych lepiej sprawdza się hamulec całkowity, który blokuje jednocześnie obrót koła i obrót widelca wokół osi pionowej. Koło nie tylko się nie toczy, ale też nie obraca, dzięki czemu urządzenie stoi pewnie nawet przy działaniu sił bocznych. To rozwiązanie zalecane przy wózkach warsztatowych, stołach roboczych i sprzęcie medycznym.
Spotyka się także blokadę kierunku, która unieruchamia jedynie obrót widelca, zamieniając koło skrętne w stałe. Ułatwia to prowadzenie wózka na długich, prostych odcinkach, ale nie zatrzymuje go w miejscu.
W większych urządzeniach stosuje się hamulce centralne, uruchamiane jednym pedałem, który blokuje wszystkie koła jednocześnie. To wygodne rozwiązanie w łóżkach szpitalnych i dużych wózkach serwisowych.
Ile kół powinno mieć hamulec
W typowym wózku z dwoma kołami stałymi i dwoma skrętnymi hamulce montuje się zwykle w kołach skrętnych. Znajdują się one najczęściej po stronie uchwytu, więc pracownik ma do nich łatwy dostęp. Przy ciężkich urządzeniach i pracy na pochyłości warto rozważyć hamulce we wszystkich kołach.
Przy czterech kołach skrętnych hamulce w dwóch kołach po przekątnej często wystarczą do zatrzymania lekkiego wózka, ale przy większych masach bezpieczniej jest blokować wszystkie koła.
Hamulce przy dużych obciążeniach
Im cięższe urządzenie, tym większa siła potrzebna do jego zatrzymania i tym solidniejszy musi być hamulec. Przy dużych masach liczy się konstrukcja dźwigni, materiał klocka i jakość widelca. Koła z hamulcem dostępne są w szerokim zakresie nośności. Przykładowo w ofercie firmy Wave znajdują się poliuretanowe koła skrętne z hamulcem o nośności sięgającej 800 kg na koło, przeznaczone do cięższych wózków i urządzeń przemysłowych.
Przy bardzo ciężkich maszynach hamulec w kole często uzupełnia się stopkami poziomującymi, które przejmują ciężar w czasie pracy i całkowicie eliminują ryzyko przesunięcia.
Wygoda obsługi
Hamulec spełnia swoją funkcję tylko wtedy, gdy jest używany. Dlatego dźwignia powinna być łatwo dostępna i wygodna do uruchomienia stopą, bez konieczności schylania się. Dobrze, gdy pozycja hamulca jest wyraźnie widoczna, na przykład dzięki kolorowej dźwigni, co pozwala szybko sprawdzić, czy wózek jest zablokowany.
Hamulec a posadzka
Skuteczność blokady zależy także od nawierzchni. Na gładkich, mokrych lub zaolejonych posadzkach zablokowane koło może ślizgać się po podłodze, zwłaszcza przy twardym bieżniku. W takich miejscach lepiej sprawdzają się kółka transportowe z bieżnikiem o większej przyczepności, a przy pracy w strefach mycia warto dodatkowo zadbać o regularne usuwanie wody i zabrudzeń z tras przejazdu.
Konserwacja hamulców
Z czasem klocki hamulcowe się zużywają, a sprężyny i mechanizmy dźwigni tracą sprawność. Zanieczyszczenia, olej czy resztki folii na bieżniku zmniejszają skuteczność blokady. Regularna kontrola hamulców powinna być stałym elementem przeglądów wózków i urządzeń mobilnych. Niesprawny hamulec lepiej wymienić od razu, ponieważ daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa.
Najczęstsze błędy
Do typowych pomyłek należy montaż hamulców tylko w kołach stałych, z których pracownik nie korzysta, wybór hamulca blokującego jedynie obrót koła przy ciężkich urządzeniach oraz brak hamulców w wózkach używanych na rampach. Problemem bywa także stosowanie kół z hamulcem o zbyt niskiej nośności.
Kółka transportowe z hamulcem są niezbędne wszędzie tam, gdzie urządzenie ma stać stabilnie podczas pracy, załadunku lub postoju na pochyłej nawierzchni. Wybór rodzaju hamulca, liczby blokowanych kół i ich nośności powinien wynikać z masy urządzenia i warunków pracy. Regularna kontrola sprawności zapewnia, że blokada zadziała zawsze wtedy, gdy jest potrzebna.
Artykuł sponsorowany
